Silikon Vadisi=Bilgi+Ekonomi=Yaşamsal refah

1700'lerde teknoloji icad edildiğinde anlamı, sistematik, organize amaçlı bilgiydi.

21. yüzyıla gelindiğinde herşey değişiyordu, toplumlar, davranışlar, inançlar, sosyal ve siyasal hareketler. İnsanoğlu bilginin peşindeydi, bilgiyi daha çabuk ve daha hızlı elde etmek için çalışıyordu.

Hiç şüphesiz bu değişimden en büyük payı ekonomi alıyordu. Artık çağımız teknoloji çağı, tanımı ise "bilgi ekonomisiydi". Emek, sermaye, toprak ikinci planda kalmış, asıl üretim faktörü bilgi olmuştur. Bilgi yönetimininin ve bilgi teknolojisinin birleşimi denildiğinde akla ilk olarak ABD'nin "Silikon Vadisi" gelir.

1950'li yıllarda Amerikalı akademisyenlerin bilgi ve Ar-Ge tecrübelerini ekonomik değer haline getirip pazara çıkmak istemeleri sonucunda ortaya çıkan Silikon Vadisi bir diğer adıyla teknopark, A.B.D'nın California' eyaletinde bulunan Stanford University öncülüğünde kurulmuştur. Bu bölgede 200,000 iyi yetişmiş insan gücü katma değeri yüksek ürünlerin geliştirilmesi için çalışmaktadırlar.

Teknoparklar, üniversiteler, araştırma laboratuvarları ve sanayi kuruluşlarının aynı ortam içinde bilim-teknoloji ve Ar-Ge çalışmalarını geliştirdikleri, birbirleri arasında teknoloji transferine imkan tanıyan yerlerdir. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, pekçok önemli teknoloji geliştirme projesinin yürütülmesi ve sonuçlanarak ticarileşmesi için uygun altyapı imkanları sunar.

Üniversiteler, araştırma kurum ve kuruluşları ile sanayinin işbirliğini sağlayarak teknoloji yoğun üretim ve girişimciliği desteklemeyi ve bu alanlarda yatırım olanakları yaratmayı amaçlayan Silikon Vadisi aynı zamanda teknolojik bilgiyi ticarileştirmeyi, KOBİ'lerin yeni ve ileri teknolojilere uyumunu sağlamayı ve araştırmacılara iş olanakları yaratmayı da hedefliyor. Tasarının başka bir amacı da ileri teknoloji sağlayacak yabancı sermayenin ülkeye girişini sağlayacak teknolojik altyapıyı sağlamak ve teknoloji transferine yardımcı olmak.

İleri teknoloji kullanan/üreten şirketlerin oluşumunu ve büyümesini desteklemek, teknoloji gelişimini sağlamak, bu yönde çalışma yapan şirketlere Ar-Ge çalışmalarını yürütebilecekleri ortam ve destek sağlamak, üniversite-sanayi işbirliğini en üst düzeye çıkarmak, üniversitedeki gelişmiş insan gücünün ve altyapı olanaklarının ekonomik değere dönüştürülmesini sağlamak, ülkenin teknolojik düzeyini yükselterek uluslararası rekabet gücünün artırılmasına ve ekonominin gelişimine katkıda bulunmak'' amaçlarını gerçekleştirecek.

Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunan Silikon Vadisi'nde San Jose ile Sanfrancisco arasında yayılmış 6000 ileri teknoloji şirketi bulunmakta. Silikon Vadisi'nin bir yanında Stanford, diğer yanında da California Üniversitesi var. Silikon şirketlerinin başarısı dünyadaki ekonomik ve teknolojik gelişmelerinde yönünü belirliyor. Bu şirketler diğer ülkelerde bilinmeyen bir yönetim modeline sahip. Silikon Vadisi'ndeki şirketler daha doğru, daha güzel ve daha iyi bir üretim ve yönetim yöntemlerini yani toplam kaliteyi yakalayabilmek için özgür bir yönetim modeline sahip. Silikon Vadisinde mühendis, veya yönetici, işçi veya patron olmanız önemli değil... Herkes eşit şartlar altında çalışıyor.

Stanford Üniversitesi mühendislik bölümü profesörlerinden Frederick Terman'ın, Bill Hewlett ve Dave Packard adlı iki üniversite öğrencisine yol gösterdiği 1933 yılından bu yana Vadi, kişilere, fikirlere ve icatlara para yatırıyor. Terman'ın öğrencileri ilerki yıllarda Silikon Vadi'sinin öncü teknoloji şirketi olan Hewlett-Packard'ı kuracaklardı.

O zamandan beri dünyanın her köşesinden en zeki ve en parlak kişileri Silikon Vadisi'ne geldiler. Ana sermaye olarak ta Stanford ve Berkeley'deki Kaliforniya Üniversitesi'ni kullandılar. Burası hem teknoloji alanında önemli isimlerin bulunduğu, hem de Hewlett ve Packard'ın yolundan gitmeye çabalayan yüzlerce yeni mezunun kuluçkaya yatırıldığı yer. Burada Pong adındaki ilk video oyununun yanı sıra, ink-jet yazıcı, video kayıt cihazı, mouse ve kişisel bilgisayar gibi bilgi çağının vazgeçilmez birçok unsuru, icat edildi. Silikon Vadisi, tüm dünyayı teknoloji aracılığıyla birbirine bağladı.

Gelelim diğer teknoparklara:
Boston'un Back Bay bölgesinde kurulu olan GOS001 Boston... Boston, akademik bir şehir olarak genişliği onaylanmıştır. Bir çok ünlü üniversiteleri, kolej, araştırma enstitüleri ile başşehre ait bölgedir. Harvard, M.I.T., Boston Üniversitesi ve Massachusett Hastanesi dünyaca ün yapmış birkaç isimdir. Bu şehir tüm dünyadaki insanları, öğrenim görmek, uluslararası kariyer elde etmek için çağırmaktadır.

Los Angeles'ın güneyine 1 saat uzaklıkta bulunan GOS001 Costa Mesa....

Okul, muhteşem plajlara, restorant ve alışveriş merkezlerine sadece birkaç dakika uzaklıktadır. Ünlü parklar olan Disneyland ve Universal stüdyoları çok yakındadır.

Manhattan'da 42. sokağın köşesiyle 5. caddede kurulu olan GOS001 New York...

Okuldan yürüyerek şehrin önemli yerleri olan ünlü birçok müze, tiyatro, dükkan ve parkları, Modern Sanatlar müzesini, Brodway, Gucci, Empire State binasını, Central parkı gezebilirsiniz.

GOS001 Seattle...

Burası küçük bir kasabayı andırır. Gece klüplerinden kitapçılarına kadar herkese göre birşeyleri olan bir yerdir. GOS001 Seattle'ın ideal yer olması; öğrencilerin ingilizceyi en uygun yerde kullanmasına olanak sağlamasıdır.

Los Angeles'a 30 dakika uzaklıkta GOS001 Torrance...

Okul, Birleşik Devletlerin kalbi olan eğlence sektörüne çok yakındır.

MSR Cambridge...

Microsoft'un Cambridge İngiltere'deki Araştırma Laboratuarı (MSR Cambridge) 1997'den beri yarınların teknolojilerine yön vermek için çalışıyor. MSR kadrosunda Avrupa'nın en iyi araştırmacılarını barındırıyor.

Avrupa'daki beyinlere de yakın olmak isteyen Microsoft kendisine Cambridge'i Avrupa üssü olarak seçmiş ve 1997'de bir araştırma laboratuarı (MSR Cambridge) kurarak, yatırımlarına başlamış. O güne kadar hep küçük ölçeklerde kalan bu tip yatırımlar bölgeye Microsoft'un gelmesi ile birlikte artmaya başlamış. Gelirlerinin %20'sini (5 milyar USD) araştırma bütçesi olarak kullanabilen Microsoft'un 1997'de Cambridge'te 3 kişi ile başlattığı yatırım, bugün 13 Avrupa ülkesinden 60'tan fazla araştırmacının çalıştığı bir laboratuar haline gelmiş.

Microsoft'un MSR Cambridge için bugüne kadar direkt harcadığı yaklaşık 50 milyon Sterlin'in yanında, bölgeye verdiği önemi göstermek için Cambridge'teki küçük teknoloji firmalarına yaptığı 10 milyon Sterlin'lik yatırım ve Amadeus I risk sermayesine sağladığı 5 milyon Sterlin'lik bir katkı da bulunuyor. Bütün bu hareket ve harcamalar Cambridge'i bugün, 1200'den fazla teknoloji firmasının 35,000 çalışanı ile kümelendiği bir teknoloji üssü haline çevirmiş. Cambridge'li 5 firma 1 milyar Sterlin'den daha fazla ciro yaparak birer dünya devi haline gelmişler.

Cambridge Üniversitesi'nde okuyan 12,000 öğrenci ve 4,000 araştırmacı çok büyük bir potansiyel yaratıyor. MSR Cambridge'in üniversite ile organik bağları bulunuyor.

Türkiye ODTÜ Teknoparkı...

1987'de çalışmaları başlayan şu anda 200 metrekare kapalı alanı bulunan Teknoparkın 2020 yılında 200 bin metrekare olması hedefleniyor. ODTÜ Teknoparkında, teknolojik gelişmeler için firmalara bazı alanlarda muafiyetler sağlanıyor. Teknokentte üniversite görevlilerini istihdam eden firmalardan gelir vergisi indirimi yapılıyor ve araştırma geliştirme faaliyetlerinden elde edilen kazançtan gelir vergisi ödenmiyor.

ODTÜ Teknoparkı'nda şu an ağırlıklı olarak yazılım firmaları faaliyet gösteriyor. Teknopark'ta 2 binanın yapımı tamamlandı. Yapımı süren binaların tamamlanmasıyla birlikte halen 43 firmanın faaliyet gösterdiği teknoparkta, firma sayısı 65'e yükselecek.

Teknopark'taki firmaların halen 150-200 arasında bilişim projesi yürütüyor ve firmalardaki personelin yüzde 80'i araştırma ve geliştirme, yüzde 20'si ise destek birimlerinde görev yapıyor.

Teknopark'ta yazılımevlerinin yanı sıra model üretim kısımları ve laboratuvarlar ile toplantı salonları da yer alacak. Genişlemeler sonucunda Teknopark'taki firma sayısı 500, araştırmacı sayısının ise 4 bine ulaşması planlanıyor.

Teknopark oluşumları ülkemizde yeterli değil. Ülkemizin ilk teknoparkı olan ve halen yapımı devam eden ODTÜ Teknoparkından ve Üniversitelerin içinde yapılan yüksek teknoloji çalışmalarından özel sektör haberdar değil. Bu nedenle de üniversite - sanayi işbirliği sağlanamıyor.

Sanayi kuruluşları, teknoloji ithal etmek yerine teknoloji üretmenin yaratacağı faydaları henüz bilmiyor. Bu nedenle de teknoparkların oluşmasına ilgisiz. Teknopark yasasının henüz oluşmaması, bu alanda yatırım yapmayı düşünenleri de beklemeye itiyor.

Ar - Ge çalışması yapacak bilgiye sahip öğretim üyeleri ile araştırma görevlileri, ortak çalışmalar konusunda yasal bir yönetmelik olmadığı için, projenin başarı ile sonuçlanmasında kazançlarının ne olacağını bilmiyorlar.

Teknoloji Araştırma Merkezlerinde geliştirilen başarılı projeler, pazarlanmadığı için rafa kalkıyor.

Bütün bu olumsuzluklara rağmen ODTÜ Teknoparkında başarıyla sonuçlanan birçok proje var. Bunlar Chip - card uyumlu, bilgisayar kumandalı yiyecek - içecek satış otomatları tasarımı. Chip - card ile güvenli bilgi kaydı, kredi işlemleri, kimlik denetimi, ücret ödeme otomasyonu gibi cihazların tasarım ve üretimi.

Alternatör regülatör geliştirilmesi. Stand - alone bilgisayarlı elektrokardiyografi sistemi geliştirilmesi. Elektronik su armatürleri tasarımı ve üretimi. Bilgisayar yazılımları ve bilgisayar kartları tasarımı, Türkiye'de geliştirilmiş ilk Hardlock'un tasarlanıp üretilmesi.

Kimler katılabilir?

İleri teknoloji, yenilik, yaratıcılık ve bilgiye dayanan faaliyetler esas olmak üzere, Ar - Ge ağırlıklı çalışmalar yürüten firmalar, teknoparkta yer almak için teknopark yönetimine başvuruyor.

Firmalar, teknopark içinde ofis kiralıyor. Kira şartları üniversitenin şartlarına göre değişiyor. Örneğin ODTÜ ve TÜBİTAK 25 yıla kadar kira sözleşmesi yapabiliyor. Bazı durumlarda bu kira 49 yıla kadar çıkabiliyor.

İsteyen firmalar ise yap-işlet-devret modeli ile bina yapabiliyor. Bu binayı 25 ile 45 yıl arasında kullandıktan sonra üniversiteye devrediyor. Arsa ise yine kiralanıyor veya yatırım karşılığı ücretsiz tahsis ediliyor. Bu şartlar üniversiteye göre değişiyor.

Teknopark içinde ortak kullanım için laboratuvar, araştırma merkezi, kütüphane, yönetim, iletişim imkanı, sekreterlik, hukuk, muhasebe, yönetim, bilgi - işlem merkezi, rekreasyon, dinlenme alanları ile sportif olanaklar bulunuyor.

Üniversite ve araştırma merkezlerinde gerçekleştirebilecek türden araştırma bilgisi gerektiren yeni iş alanlarının oluşumunu ve gelişimini harekete geçiren; bulundukları bölgenin teknolojik altyapısını ve gelir düzeyini artıran; yetişmiş işgücü için iş olanakları sağlayan ve yabancı yatırımcıları bulundukları bölgeye çekmek üzere kurulması planlanan teknoparklara yapılacak destekler Ülkemizi istediği refah düzeyine ulaştırabilir.