|
Ücretlilerin, vergi iadesi bildirimleri başladı.
Çalışanların, işyerlerine en son 20 Ocak 2005
tarihine kadar zarfları teslim etmeleri
gerekiyor.
1-Genel Bilgi
4842 sayılı kanunla vergi iadesi sistemine
değişiklik yapılarak, özel gider indirimi
uygulaması yerine vergi indirimi uygulaması
getirilmiştir. Sonuçta, ücretliler açısından
belge toplama anlamında bir değişiklik
olmamıştır. 2004 yılında toplanan belgelere
istinaden 2005 yılında alınacak “vergi iadesi”
uygulaması sadece oranlar yönünden değişmiş,
diğer kısımlarında fazlaca bir değişiklik
olmamıştır.Emekli vergi iade zarfını ocakta
verecek
Bağ-Kur Genel Müdürlüğü, Bağ-Kur'dan aylık alan
sigortalı ve hak sahiplerinin harcama
belgelerine ait vergi iadesi bildirimini Ocak
ayı sonuna kadar aylık aldıkları banka
şubelerine vermeleri gerektiğini bildirdi.
Güngör, Kurumdan aylık alan sigortalı ve hak
sahiplerinin vergi iade bildirimi belgelerinin
üzerine T.C. Kimlik numaralarını yazmaları
gerektiğini ifade etti.
Emekli vergi iadesinde hangi belgeler
geçerlidir?
Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 121’inci
maddesi uyarınca “ Gerçek ücretlerin
vergilendirilmesinde, mükellefin kendisi, eşi ve
çocukları ile ilgili eğitim, sağlık, gıda, giyim
ve ikamet edilen konuta ait kira harcamalarının
yıllık toplam tutarının;
- 3 milyar liraya kadar % 8’i ,
- 6 milyar liranın 3 milyar lirası için % 8’i,
aşan kısmı için % 6 ‘sı,
- 6 milyar liradan fazlasının, 6 milyar lirası %
7’si, aşan kısmı için % 4’ü,
ücretlinin ertesi yılda ödeyeceği gelir
vergisinden mahsup edilir veya işverenler
aracılığı ile kendisine nakden iade edilir.
Şu kadar ki; harcamaların Türkiye’de yapılması,
gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti
bulunan gerçek veya tüzel kişilerden alınan
belgelerle tevsik edilmesi ve bu belgelerin
işverene verilmesi şarttır. Mahsup hakkı
kazanılan tutarın hesaplanmasında dikkate alınan
harcama tutarı, vergi matrahını geçemez.”
düzenlemesi yer almaktadır.
2-Vergi İadesinden Kimler Yararlanır?Formlar TL
doldurulacak iadeler YTL olacak
TL olarak düzenlenen iade bildirimleri,
işverenler tarafından YTL'ye çevrilecek. Maliye
Bakanlığına da YTL olarak beyanda bulunulacak ve
vergide bu şekilde indirime gidilecek. 2004
yılında işten ayrılan, emekli olan ve ölenlere
ait bildirimler hakkında da aynı şekilde işlem
yapılacak.
Vergi iadesi uygulamasından Gelir Vergisi
Kanununda ücretli olarak sayılanlar veya
bunların eşleri ve çocukları
yararlanabilecektir. Kanunun 61’inci maddesinde,
bilirkişilere, resmi arabuluculara, eksperlere,
spor hakemlerine, her türlü yarışma jürisi
üyelerine ödenen para ve menfaatler, sporculara
transfer adı veya başka ad altında ödenen
ücretler, yönetim ve denetim kurulları başkanı
ve üyeleriyle tasfiye memurlarına bu sıfatları
nedeniyle ödenen ücretler, Gelir Vergisi
Kanununun uygulamasında ücret olarak
sayılacaktır.
Ücretlinin eşinin harcama belgelerinin iade
kapsamında kullanılabilmesi
için Medeni Kanuna gore aralarında evlilik bağı
bulunması gerekir.
Çocuk tabiri ise genellikle 18 yaşını
doldurmamış kişileri ifade etmekle beraber, iade
uygulamasında ücretli ile birlikte oturan veya
ücretli tarafından bakılan kişiler çocuk olarak
kabul edilir. Çocuk 18 yaşından büyük olabilir,
harcamalarının iade kapsamında kullanılabilmesi
için ücretli tarafından bakılıyor olması
yeterlidir.
3-Ücretlilerin Vergi İadesine Konu Harcamaları
Nelerdir?
Ücretlinin kendisi, eşi ve çocuğu tarafından
yapılan özel gider indirimine konu
olan harcamalar aşağıda belirtilmiştir
a) Eğitim Giderleri:
Eğitim ve öğretim kurumları ile anaokulu, kreş
ve dershanelere eğitim amacıyla yapılan ödemeler
ile sürücü kursu ücretleri, okul servis
ücretleri, kitap ve kırtasiye alımları için
yapılan harcamalar, vergi indirimi
kapsamındadır.
Üniversiteye hazırlık dershanelerinden alınan
faturalar vergi iadesinde kullanılır.
Kurumlar vergisinden muaf vakıf okullarına
yapılan eğitim ödemeleri vergi iadesinde
kullanılamaz.
Devlet üniversitelerine ödenen kayıt harcı ve
kitap bedelleri vergi iadesinde kullanılamaz.
Devlet okullarına yapılan bağışlar da bu
okulların Gelir veya Kurumlar Vergisi mükellefi
olmaması ve geçerli belge verememelerinden
dolayı vergi iadesinde kullanılamaz.
b) Sağlık Giderleri:
Ücretlilerin yaptığı ilaç masrafı, sağlık
malzemesi ve hastane giderleri ile muayene,
tahlil, ameliyat, fizik tedavi ve diş protez
ücretleri, gözlük ve lens alımları gibi sağlık
harcamaları vergi indirimine konu teşkil
edecektir.
Ücretlinin yaptığı bu harcamaların bir kısmının
işverenlerce karşılanması halinde, ücretlinin
kendisinin karşıladığı harcama tutarı vergi
indirimine konu olacaktır.
Kamuya ait hastane ve sağlık kuruluşlarının
Gelir ve Kurumlar vergisinden muaf olmaları
nedeniyle, bu kuruluşlara yapılan sağlık
harcamaları vergi iadesinde kullanılamaz..
c) Gıda Giderleri:
Gıda giderlerinden, her türlü yiyecek ve içecek
için yapılan harcamaların anlaşılması gerekir.
İçecek giderlerinden sigara, alkollü içkiler ve
bira bu kapsamda değerlendirilmeyecektir.
Ancak, evlerde beslenen kuş, kedi, köpek gibi
hayvanlar ile diğer hayvanların tüketimi için
alınan yem, mama ve sair gıda maddelerine dair
harcamalar gıda giderleri kapsamına girmeyecek
ve vergi indirimine konu teşkil etmeyecektir.
Otellerde konaklama giderleriyle birlikte
yiyecek ve içecek giderlerinin de bulunması
halinde, vergi indiriminden yararlanabilmek
için, yiyecek ve içecek giderlerinin faturada
ayrıca gösterilmesi gerekir. Hatta alkollü
içkilerin de içeceklerden ayrılması gerekir.
d) Giyim Giderleri:
Giyim giderlerinden kumaş, hazır elbise,
ayakkabı, şapka, iç çamaşırı, çorap, kemer gibi
giyime müteallik her türlü malların satın
alınması için yapılan harcamalar ile bunlara
ilişkin dikim, tamir, onarım gibi harcamaların
anlaşılması gerekmektedir.
Temizlik malzemeleri alımı ve kuru temizleme
harcamaları vergi indirimi kapsamına girmez.
e) Kira Giderleri:
İkamet edilen konut için yapılan kira ödemesinin
tamamının anlaşılması gerekir.
Bu uygulamada, kiranın defaten veya birkaç aylık
veya aylık dönemler itibariyle ödenmesinin önemi
bulunmamaktadır. Ancak, kira ödemesinin
kapsadığı dönem belgede belirtilecektir.
Kira ödemelerinin nasıl belgelendirileceği
sorusu akla gelebilir. Kira ödemelerinin
belgelendirilmesi, kira sözleşmenin eklenmesi
şartıyla banka dekontlarının ibrazı, bankamatik
makbuzlarının ibrazı veya evsahibinin kirayı
tahsil ettiğine dair imzalı bir yazının ibrazı
yoluyla da olabilir.
Devlete ait lojmanlarda oturanların kira
ödemeleri vergi indiriminde kullanılamaz. Eğer,
lojmanın mülkiyeti kurumlar vergisi mükellefi
bir kamu kuruluşu ise, bu kuruluşlardan kira
karşılığı alınacak faturalar vergi indiriminde
kullanılabilir.
4- Vergi İadesi Bildirimlerinin Son Veriliş
Tarihi Nedir?
Ücretliler 1 Ocak-31 Aralık 2004dönemine ait
biriktirdikleri harcama belgelerini en geç
ertesi yılın Ocak ayının 20'si akşamına kadar
vergi indirimine ait bildirim ile birlikte halen
çalıştıkları veya en son çalıştıkları işverene
vereceklerdir. 20 Ocak 2004 tarihine kadar
bildirimlerin teslim edilmesi gerekiyor.
5- Vergi İadesi Bildiriminde Kullanılan Fatura
veya Fişler Hangi Tarihleri Taşıyabilir?
Vergi indiriminden yararlanmak için verilecek
belgeler 1 Ocak 2004- 31 Aralık 2004 dönemini
kapsamalı. Ayrıca, yıl içinde işe giren, işten
ayrılan, emekli olan, ücretsiz izne ayrılan
kişilere ait harcama belgelerinin çalışılan
dönemle sınırlı olmaksızın kabul edilmesi
gerekmektedir.
6- Vergi İadesine Konu Harcamalar Nasıl
Belgelendirilecek?
Vergi indirimine konu harcamaların vergi
iadesinde kullanılması için Vergi Usul Kanununda
belirlenen belgelerle tevsik edilmesi gerekir.
Buna göre, vergi indirimine konu harcamalar,
Gelir veya Kurumlar Vergisi mükelleflerinden
alınacak,
· Fatura,
· Serbest meslek makbuzu,
· Perakende satış fişi,
· Yazar kasa fişi,
ile belgelendirilebilir.
7- Hangi Harcamalar Vergi İadesinde
Kullanılamaz?
Aşağıda yeralan harcamalar vergi iadesinde
kullanılamaz.
İkamet edilen konuta ait yakacak giderleri
(odun, kömür, fueloil, gazyağı alımı) ile
bunların nakliyesi için yapılan giderler,
Vekalet ücretleri,
Yolcu ve yük taşıma giderleri,
Otel, motel ve pansiyonlara ödenen konaklama
ücretleri,
Tiyatro, sinema, konser salonu, plaj, yüzme
havuzu giderleri, (eğlence-dinlenme giderleri)
Ziynet ve süs eşyaları,
Temizlik madde ve malzemesi alımları,
Her türlü kadın ve erkek tuvalet ve ıtriyat
madde ve malzemesi alımları,
Kozmetik maddelerinin alımları,
Çiçek alımları,
Kuaför ve berberlere ödenen ücretler,
Fotoğraf filmi ve tab ücreti,
Fotokopi ücreti (eğitim gideri niteliğinde
olmayanlar),
Ampul, floresan ampul ve pil alımları,
Plak, teyp ve video kaset alımları ile bunların
kiralanması karşılığında ödenen ücretler,
Konutların boya ve badana giderleri ile duvar
kağıdı giderleri,
Elektrik ve su tesisatı için yapılan ödemeler,
Billuriye, züccaciye,
Çocuk oyuncakları,
Havlu, çarşaf, nevresim alımları,
Plastik eşya alımları,
Çanta, valiz alımları,
Tüpgaz giderleri
8- Bir Fişin İçinde Birden Fazla Türden Harcama
Varsa Bu Nasıl Sınıflandırılacak?
Aynı harcama belgesinde indirime konu olan
birden fazla harcama çeşidinin olması halinde
ise, bu belge, vergi indirimine ait zarfın ön
yüzündeki harcama cinsinden, miktarı yüksek olan
gruba ait harcama belgesi olarak
gösterilecektir. Örneğin, harcama belgesinde
5.000.000 TL lık gıda harcaması ile, 7.000.000
TL lık giyim harcaması varsa, 12.000.000 TL nın
tamamı giyim harcaması olarak beyan edilecektir.
9- Fatura veya Fiş İçerisinde Geçersiz Bir
Harcama Varsa Ne Yapılmalı?
Bir harcama belgesinde birden fazla harcama
çeşidinin bulunması ve bunların bir kısmının
iade kapsamı dışında olması halinde, vergi
indirimine konu olmayan harcamalar belge
toplamından düşülerek, indirime konu olacak
harcama tutarı tespit edilecektir.
10- Harcamaların Vergi İadesine Konu Olması İçin
Aranan Şartlar Nelerdir?
Harcamaların vergi iadesine konu olabilmesi
için:
Harcamaların Türkiye'de yapılması ve,
Harcamaların gelir ve kurumlar vergisine tabi
olan mükelleflerden alınan belgelerle tevsik
edilmesi şarttır.
Türkiye'de yapılmayan harcamalar vergi
indirimine konu olmayacaktır.
Ayrıca, yapılan harcamaların ücretlinin kendisi,
eşi ve çocukları tarafından yapılması ve satın
alınan mal ve hizmetlerin bunlar tarafından
tüketilmesi gerekmektedir. Ücretlinin ücreti ile
orantılı ve uygun olmayan veya kendisi eşi ve
çocukları tarafından tüketilmeyen mal ve
hizmetler vergi indirimine konu teşkil
etmeyecektir.
Türkiye'deki harcamaların gelir ve kurumlar
vergisi mükelleflerinden alınan belgelerle
tevsik edilmesi şarttır. Kurumlar Vergisi
Kanunu'nun 7 nci maddesi veya kendi özel
kanunlarında yer alan hükümlerle kurumlar
vergisi muafiyeti tanınan kurumlardan yapılan
harcamalar, vergi indirimine konu harcama olarak
kabul edilmeyecektir. Ancak, vergi muafiyeti
tanınmamış vakıflar ile Bakanlar Kurulunca vergi
muafiyeti tanınan vakıfların iktisadi
işletmeleri, kurumlar vergisine tabi olduğundan
bu nitelikteki vakıfların iktisadi işletmelerine
ait harcama belgeleri, vergi indirimine konu
olacaktır.
Genel, katma ve özel bütçeli kurumlara yapılan
eğitim, sağlık ve gıda harcamaları sözkonusu
kuruluşların gelir veya kurumlar vergisi
mükellefi olmamalarından dolayı bu kapsamda
değerlendirilmeyecek ve bu harcamalar vergi
indirimine konu edilmeyecektir. Ayrıca, kamu
kurum ve kuruluşlarına yapılan kira ödemeleri de
bu nitelikte kabul edilecektir. Diğer bir ifade
ile vergi indirimine konu olan harcamaların
gelir ve kurumlar vergisine tabi olmayan kişi,
kurum ve kuruluşlara yapılması halinde, bu
harcamalar, vergi indirimine konu teşkil
etmeyecektir.
Ancak , Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci
maddesinde yer alan istisnalardan yararlanan
kurumlar ile bu maddenin 3946 sayılı Kanunla
değişmeden önceki hükümlerinde yer alan ve
istisna uygulaması devam eden eğitim ve sağlık
kurumlarına yapılan ödemeler (harcamalar), vergi
indirimine konu olacaktır.
11-Harcama Belgesi Kimin Adına Düzenlenmiş
Olmalıdır?
Vergi indiriminden ücretleri gerçek usulde
vergilendirilen ücretliler ile bunların eş ve
çocukları yararlanacaktır. Bu nedenle,
ücretlilerin kendileri, eş ve çocukları adına
düzenlenen ve yukarıda açıklanan belgeler vergi
indirimine konu olacaktır.
Eş ve çocuk tabirinden ne anlaşılması gerektiği
aşağıda açıklanmıştır.
Eş: Medeni Kanun hükümlerine göre aralarında
evlilik bağı kurulmuş olan kadın ve erkekten her
biridir.
Çocuk: Ücretli ile birlikte oturan veya ücretli
tarafından bakılan çocuklarını kapsar.Çocuğun 18
yaşını doldurmamış olması şartı aranmaz. Evlat
edinilenler ile ana ve babasını kaybetmiş
torunlardan ücretli ile birlikte oturanların
harcamaları da vergi iadesinde kullanılabilir.
12- Yıl İçinde İş Değiştirenler Vergi İadelerini
Nasıl alacak?
Bir işveren nezdinde ücretli olarak çalışmakta
iken, bu işvereninden ayrılarak başka bir
işveren nezdinde çalışan ücretliler, işveren
değiştirdiği takvim yılına ait vergi indirimine
ait bildirimi, en son çalıştığı işverene
verecektir. Ancak, bu ücretliler, daha önce
çalıştığı işyerinde kendilerine ödenen
ücretlerin vergi matrahını, bu matrahtan kesilen
gelir vergisini ve bu vergilerin ilgili vergi
dairesine yatırılmış olduğunu gösterir bir
belgeyi alarak, bu belgeyi de en son çalıştığı
işverene ibraz etmek zorundadır. En son
çalıştığı işveren, bu belgeleri de dikkate
alarak, işlem yapacaktır.
13- Faaliyeti Durdurulan Şirket Çalışanlarının
Durumu
Mükellefiyeti sona eren işverenler yanında
çalışmakta iken, işverenin mükellefiyetinin sona
ermesi ve başkaca bir işveren nezdinde de
ücretli olarak çalışmaması nedeniyle işverenleri
aracılığı ile vergi indiriminden yararlanamayan
ücretliler, vergi indiriminden
yararlanabilmeleri için "Vergi Indirimine Ait
Bildirimi" Nisan ayı içinde eski işverenin
muhtasar gelir vergisi beyannamesi yönünden
bağlı olduğu vergi dairesine vereceklerdir. Bu
bildirime ayrıca, işverenlerce tasdikli ücret
bordrosu da eklenecektir.
Ücretli yeni bir işyerinde çalışmaya başlamışsa
belgeleri yeni çalıştığı işyerine teslim
edecektir.
14- Aynı Zamanda Birden Fazla İşverenden Ücret
Alanların Durumu
Ücretlilerin aynı zamanda birden fazla
işverenden ücret alması halinde her bir işverene
vergi indirimine ait bildirimi vermesi mümkün
bulunmaktadır.
Her bir işveren kendi ödediği ücretlerin vergi
matrahlarına, göre vergi indirimi
uygulayacaktır.
15-Emeklilik Nedeniyle veya Başka Nedenle İşten
Ayrılan veya Ölen Ücretlilerin Vergi İadesi
Emeklilik nedeniyle veya herhangi bir nedenle
işinden ayrılan ücretliler, biriktirdikleri
vergi indirimine konu olan harcama belgelerini,
yukarıda açıklanan esaslar ve süreler dahilinde
işverene bildireceklerdir. Ölüm nedeniyle işten
ayrılan ücretlilerin varislerinden bir tanesi
(kendisi ve diğer varisler adına) yine yukarıda
açıklanan şekilde harcama belgelerini murisin
işverenine ibraz edebilecektir.
İşverenlerden genel bütçeye dahil olan daireler,
vergi indirimi bordrosuna dahil ettirdikleri bu
ücretliler için ayrıca hazırlayacakları tahakkuk
müzekkeresi ve verile emrine dayanılarak, Şubat
ayı içinde emeklilerine veya ölenlerin kanuni
varislerine nakten ödeyeceklerdir.
Muhtasar beyanname veren kamu kurum ve
kuruluşları ile diğer işverenler yanında
çalışmakta iken yıl içinde emekli olan, işten
ayrılan ve ölenlerin vergi indiriminden doğan
gelir vergisi farkı, Ocak ayına ait olup, 20
Şubat akşamına kadar muhtasar beyanname ile
beyan edilen tevkif suretiyle kesilen
vergilerden mahsup edilecektir.
Bu mahsuba rağmen arta kalan vergi indiriminden
doğan vergi farkının bulunması halinde bu fark,
muhtasar beyanname veren işverene, vergi
dairelerince nakten iade edilecektir. Bu iade
vergi inceleme raporuna dayanılarak
yapılacaktır.
Mahsup edilen vergi tutarı ile vergi
dairelerince yapılan iadelerin işverenlerce 20
Şubat akşamına kadar hak sahiplerine nakten
ödenmesi zorunludur. Ancak, iadenin vergi
dairesinden bu tarihten sonra alınması halinde,
vergi farkı, hak sahiplerine alındığı tarihten
itibaren 3 gün içinde ödenecektir.
16-Kira Ödemeleri Nasıl Belgelendirilecek?
Gerçek kişilerden yapılan kiralamalarda bu
kişilerin kira gelirleri (istisna tutarını
aşanlarda) için yıllık beyanname vermek
mecburiyeti bulunmaktadır. İstisna tutarını
aşmayan kira geliri sahipleri de yine gelir
vergisi mükellefi olmakla birlikte, bu
mükellefler Gelir Vergisi Kanununun 85 inci
maddesi uyarınca yıllık beyanname
vermemektedirler. Bu nedenle, gerçek kişilerden
yapılan kiralamalarda, kira ödemesine ilişkin
banka dekontu; kira ödemesinin nakten yapılması
halinde ise ödemeye ilişkin mal sahibinin
vereceği belge ile kira sözleşmesinin bir örneği
tevsik edici belge olarak kabul edilecektir.
17-Geçersiz Bir Fiş veya Fatura Verilirse Ne
Olur ?
Geçersiz belge verilerek haksız yere iade
alınması durumunda cezai müeyyideler sözkonusu
olacaktır.Şayet işverenler geçersiz belgeleri ön
incelemeden geçirip eleme yaparak iade kapsamına
almıyorlarsa sorun yoktur. Ancak, geçersiz
belgelerle iade alınırsa iki türlü cezai
müeyyide sözkonusu olabilir.Birincisi, vergi
indirimi kapsamına girmeyen harcamalar sahte
olmayan belgelerle iade alınabilir ki; bu
durumda geçersiz belgelere isabet eden vergi
cezalı olarak alınır. İkincisi ve daha ağır bir
şekilde cezalandırılan durum ise, vergi indirimi
kapsamına girsin girmesin, sahte veya
muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge
kullanarak iadeye sebep olunmasıdır. Yani, halk
arasında sahte fatura diye tabir edilen
belgelerle iadeye sebep olunmasıdır ki, bu
durumda vergi cezalı olarak alınır ayrıca da
hapis cezası istemiyle dava açılabilir.
18- Toplanılacak Fiş Veya Fatura Tutarı Nasıl
Öğrenilir?
Toplanacak fiş tutarı 2004 yılında elde edilen
ücret gelirlerine ait vergi matrahı kadardır.
19- Vergi İadeleri Ne Zaman Ödenecek?
Vergi iadeleri 2005 yılının Şubat ayına ait
ücretlerden başlamak üzere mahsup yoluyla
ödenmeye başlayacaktır.Yani, işverenin 20 Mart
2005 tarihine kadar beyan edeceği Şubat dönemi
muhtasar beyannamede ilk mahsuplar yer
alacaktır.Çalışan açısından ise Şubat dönemi
maaşı ile birlikte iade başlamış olacaktır.
Şubat döneminde tamamı iade edilemezse diğer
aylara ait maaşları ile birlikte iade devam
edecektir.
20- Örnek Hesaplama
2004 yılı vergi matrahı toplamı 10.000.000.000
TL olan bir kişinin durumu ;
( Vergi matrahı bulunurken SSK primi,varsa şahıs
sigortası primi, işsizlik sigortası , ve
sakatlık indirimi brüt ücretten mahsup edilir).
2004 yılı vergi matrahı toplamı 10.000.000.000
TL
Verilecek fiş ya da fatura tavan tutarı
10.000.000.000 TL
Vergi indirimi Tutarı 580.000.000 TL ( 580 YTL)
6 Milyar brüt ücreti olan %7 ( 420 YTL ) iade
alacak, 20 milyar brüt ücreti olan ise % 4,9 (
980 YTL ) iade alacaktır.
* Geçen seneden farklı olarak brüt ücret
arttıkça iade oranı %8 den %4’e doğru
düşmektedir.
Hazırlayan: Fuat ARSLAN ( Yeminli Mali Müşavir
|
.gif){kind=spacer}
